Tóm tắt
Per- và polyfluoroalkyl substances (PFAS) là một nhóm hóa chất tổng hợp đa dạng với các tính chất vật lý và hóa học độc đáo, dẫn đến việc ứng dụng rộng rãi trong nhiều ngành công nghiệp và sản phẩm tiêu dùng. Tuy nhiên, sự bền vững trong môi trường, khả năng tích lũy sinh học và độc tính tiềm tàng của chúng đã đặt ra những lo ngại đáng kể về sức khỏe con người và môi trường. Với hàng ngàn hợp chất PFAS tồn tại trên thị trường và sự phức tạp liên tục gia tăng của các chất chuyển hóa và sản phẩm phân hủy, việc phân tích PFAS không mục tiêu (nontargeted analysis - NTA) đã trở thành một công cụ không thể thiếu để nghiên cứu và kiểm soát PFAS. Bài viết này trình bày các thách thức trong việc phân tích PFAS không mục tiêu, từ sự phức tạp của nền mẫu đến sự đa dạng cấu trúc của các hợp chất PFAS. Tập trung vào các phương pháp khối phổ phân giải cao, đặc biệt là các hệ thống Quadrupole Time-of-Flight (QTOF), như một công cụ chính cho NTA. Đưa ra tham khảo các tiêu chí đánh giá độ tin cậy của việc nhận diện hợp chất không mục tiêu, bao gồm thời gian lưu, khối lượng chính xác, dạng đồng vị, các phân mảnh đặc trưng, cùng với vai trò của các phần mềm phân tích chuyên dụng. Về tác giả, TS. Lê Sĩ Hưng, tốt nghiệp tiến sĩ tại đại học BOKU Vienna (Cộng hoà Áo) ngành hoá phân tích, đã có trên 10 năm kinh nghiệm làm việc với các thiết bị khối phổ, tập trung vào ứng dụng các kỹ thuật khối phổ trong phân tích các chất chuyển hoá và protein trong các đối tượng mẫu sinh học, ORCID: 0000-0002-0762-3492
1. Giới thiệu
2. Phương pháp Phân tích PFAS Không Mục Tiêu
2.1. Thách thức trong Phân tích PFAS Không Mục Tiêu
2.2. Kỹ thuật xử lý mẫu
2.3. Khối phổ phân giải cao
2.3.1. Hệ thống Quadrupole Time-of-Flight (QTOF)
2.3.2. Chế độ Thu thập Dữ liệu (Data Acquisition Modes)
2.3.3. Zeno Trap và ZenoTOF
2.4. Tiêu chí Đánh giá Độ tin cậy trong Phân tích Không Mục Tiêu
2.5. Các Phần mềm và Tiêu chí Phân tích Không Mục Tiêu Tin cậy
2.6. Sàng lọc dựa trên Phân mảnh Chẩn đoán (Diagnostic Fragment Screening)
3. Kết quả và Thảo luận
3.1. Các ví dụ điển hình về Phân tích PFAS Không Mục Tiêu
3.2. Vai trò của Độ phân giải cao trong Phân tích Không Mục Tiêu và/hoặc sàng lọc diện rộng
3.3. Tối ưu hóa phân tích không mục tiêu với các công nghệ khối phổ tiên tiến
